Kwaliteitsaanduidingen

Het bepalen van de kwaliteit van een munt en indirect dus de prijs is een moeilijk punt. Er zijn veel factoren die van invloed zijn op de kwaliteit van een munt.

Stempel 1 Gulden 1928Allereerst is dat de kwaliteit van de stempel waarmee de munt wordt geslagen. De stempel kan gepolijst zijn (Proof), wat een betere kwaliteit oplevert als een munt die geslagen is met een niet gepolijste stempel. Alleen het oppervlak van de stempel wordt eventueel gepolijst. De dieper gelegen delen van de stempel die zorgen voor het relif blijven ruw. Dit heeft als gevolg dat het veld (vlakke delen van de munt) glimmend is en de hoger gelegen delen mat zijn. Munten van deze kwaliteit zijn zeer kwetsbaar.

De tweede factor is het aantal munten dat met een stempel geslagen is. Hoe minder munten met n en dezelfde stempel geslagen zijn, hoe beter de kwaliteit. Met een gepolijste stempel worden gemiddeld niet meer dan 200 munten geslagen.

De derde factor is de kwaliteit van de muntplaatjes. De stempel kan nog zo goed zijn, maar wanneer de kwaliteit van het muntplaatje niet goed is zal dit nooit een mooie munt opleveren. De muntplaatjes kunnen net zoals de stempels gepolijst worden (Proof en Prooflike) om een nog betere kwaliteit te verkrijgen.

De vierde factor is de mate van beschadiging. Beschadigingen kunnen verschillende oorzaken hebben. Na het slaan van de munt valt deze gewoonlijk in een opvangemmer (behalve bij Proof, Prooflike en FDC). Hierdoor kunnen kleine krasjes ontstaan. Een andere oorzaak is het beschadigen door het tegen elkaar schuren van munten tijdens vervoer. De belangrijkste oorzaak van beschadigingen is slijtage, doordat de munt in omloop is geweest. De slijtage hangt onder andere af van het gebruikte materiaal en de duur dat de munt in omloop is geweest. Een oorzaak die alleen bij oude munten (voor 1900) voorkomt, zijn beschadigingen als gevolg van justeren. Wanneer een munt te zwaard was werd er met een vijl een stukje afgehaald, waardoor er vijlplekken zichtbaar kunnen zijn.

Van Goed tot Proof
In Nederland wordt de kwaliteit van munten in negen klassen ingedeeld. Een "+" of een "-" geeft aan dat de munt iets beter dan wel iets slechter is dan de aangegeven kwaliteit. In het volgende overzicht worden de verschillende klassen beschreven.

 Kwaliteit  Afkorting  Omschrijving
Quality Proof (Gepolijste stempel) QP Deze munten zijn geslagen met een gepolijste stempel en met gepolijste muntplaatjes. De vlakke delen van de munt zijn glanzend door het slaan met een gepolijste stempel. De hogere delen zijn mat.
Prooflike PL Bij Prooflike zijn in tegenstelling tot Proof alleen de muntplaatjes gepolijst. De stempels worden wel met extra zorg behandeld.
Fleur de Coin FDC De munt is onbeschadigd. Is niet in de opvangemmer gevallen, maar direct afkomstig van de muntpers. FDC munten hebben een glans, die verdwijnt door gebruik.
Uncirculated (Ongecirculeerd) UNC Deze munten zijn hetzelfde als FDC-munten, maar vertonen enkele beschadigingen door het vallen in een bak van de muntpers of door transport.
Prachtig Pr De munt is slechts korte tijd in omloop geweest, maar heeft nog vrijwel geen sporen van slijtage.
Zeer fraai ZF De munt is iets langer in omloop geweest en heeft enkele slijtageplekjes.
Fraai Fr De munt is lang in omloop geweest en vertoont daardoor meer en grotere slijtageplekken.
Zeer goed Zg De munt is zeer lang in omloop geweest. Vooral de haren en de kroon op de keerzijde vertonen slijtage.
Goed G De munt is nog langer in omloop geweest en vertoont daardoor zeer veel slijtage.

American Coin Grading System
In Amerika heeft de "American Numismatic Association" een systeem ontwikkeld waarbij de kwaliteit van een munt wordt aangeduid op een schaal van 3 tot en met 70. In het volgende overzicht worden de verschillende niveaus van deze schaal beschreven.

 Kwaliteit  Afkorting  Omschrijving
Perfect Uncirculated (Mint State) MS-70 Deze munten zijn in perfecte conditie. Ze vertonen geen spoor van slijtage, of krasjes als gevolg van contact met andere munten.
Choise Uncirculated (Mint State) MS-65 Deze munten zijn niet in omloop geweest en zijn van bovengemiddelde kwaliteit. De munten vertonen enkele krasjes op het oppervlak of de rand, als gevolg van contact met andere munten. MS-67 en MS-65 betekend iets minder of iets meer beschadigingen.
Uncirculated (Mint State) MS-60 Deze munten vertonen geen spoor van gebruik, maar wel als gevolg van contact met andere munten. Het oppervlak kan iets gevlekt zijn en op sommige plaatsen is de glans van ongebruikte munten minder.
Choice About Uncirculated (Mint State) AU-55 Deze munten vertonen zeer lichte sporen van gebruik op de hogeste punten, als gevolg van gebruik. De glans van ongebruikte munten is iets minder geworden.
About Uncirculated (Mint State) AU-50 Deze munten vertonen lichte sporen van gebruik, op de hoger gelegen punten. De glans van ongebruikte munten is nog voor minstens de helft aanwezig.
Choice Extremely Fine EF-45 Deze munten vertonen sporen van gebruik op de hoger gelegen punten, maar de details zijn nog scherp. De glans van ongebruikte munten is nog duidelijk zichtbaar.
Extremely Fine EF-40 Deze munten vertonen iets slijtage, maar alle details zijn nog duidelijk zichtbaar. Er kan nog iets van de glans van ongebruikte munten zichtbaar zijn.
Choice Very Fine VF-30 Deze munten vertonen iets meer slijtage, maar alle belangrijke details zijn nog duidelijk zichtbaar.
Very Fine VF-20 Deze munten vertonen meer slijtage, maar alle belangrijke details zijn nog goed zichtbaar.
Fine F-12 Deze munten vertonen slijtage, maar de details zijn nog goed zichtbaar.
Very Good VG-8 Deze munten vertonen aanzienlijke slijtage en de details zijn vlak gesleten, maar nog wel zichtbaar.
Good G-4 Deze munten vertonen veel slijtage en de details zijn vlak en vervaagd, maar nog wel zichtbaar.
About Good AG-3 Deze munten vertonen zeer veel slijtage en de details zijn erg vlak en vervaagd. Details kunnen niet goed zichtbaar zijn.

Bron: o.a. Mevius